Mẹo truyền miệng ngửa đầu ra sau khi bị chảy máu cam cũng là sai lầm nguy hại. Hành động này làm máu chảy ngược xuống cổ họng, dễ dẫn đến sặc nghẹn đường thở hoặc tràn vào bao tử kích ứng buồn nôn. Động tác đúng nhất là giữ tư thế ngồi thẳng người, hơi cúi đầu ra phía trước rồi lấy tay ép chặt hai bên cánh mũi lại.

Rủi ro hay gặp và dấu hiệu cảnh báo

Cung đường đèo dốc quanh co luôn tiềm ẩn rủi ro xòe xe hoặc trượt bánh bất ngờ. Trường hợp nghi ngờ bạn đồng hành bị chấn thương cột sống, nhất là vùng cột sống cổ, anh em không được tự ý dịch chuyển nạn nhân. Trừ phi hiện trường có nguy cơ đe dọa trực tiếp như chập điện hoặc cháy nổ, việc di dời nạn nhân tùy tiện rất dễ gây liệt toàn thân.

Lúc tiếp cận người vừa gặp nạn, việc đầu tiên cần làm là kiểm tra tri giác. Anh em thử cấu véo nhẹ trên da mà người bị ngã không có phản ứng thì khả năng cao nạn nhân đã rơi vào hôn mê. Lúc này, việc cấp bách nhất là ưu tiên gọi cấp cứu y tế chuyên nghiệp ngay lập tức chứ không được tự xử lý.

Ngoài ra, các tình trạng nguy cấp bắt buộc phải dừng ngay hành trình để đến trạm y tế gần nhất bao gồm: vết thương hở dài trên 3cm hoặc sâu và chảy máu không cầm, sốt cao liên tục trên 39 độ không hạ, hoặc có biểu hiện nôn mửa, choáng váng sau các cú va đập mạnh.

Danh mục dụng cụ y tế thiết yếu

Hành trang của dân phượt đường trường luôn cần tinh gọn nhưng phải bao quát đủ các nhóm xử lý tại chỗ.

Nhóm dụng cụ xử lý vết thương hở

Trong balo nhỏ dễ lấy nhất khi chạy xe, anh em nên để sẵn băng dán cá nhân và thuốc sát trùng để xử lý nhanh các vết thương nhỏ hoặc trầy xước khẩn cấp. Túi đồ sơ cứu tối thiểu của mỗi tay lái phải có thêm găng tay y tế dùng một lần để cách ly máu và dịch cơ thể. Cuộn băng vải sạch và những miếng gạc vô trùng giữ vai trò cầm máu, che chắn vết rách da khỏi đất cát. Trong tình huống máu thấm đỏ ướt lớp băng quấn ban đầu, tuyệt đối không tháo bỏ mà phải đệm thêm lớp vải mới lên trên.

Khi gặp vết thương ngoài da, quy trình sơ cứu chuẩn y khoa cần thực hiện qua bốn bước cơ bản:

• Bước 1: Rửa tay sạch sẽ và đeo găng tay y tế trước khi thao tác.
• Bước 2: Rửa sạch bụi bẩn, đất cát bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát trùng không gây bỏng rát.
• Bước 3: Dùng gạc vô trùng ấn nhẹ trực tiếp lên vết thương để cầm máu.
• Bước 4: Đặt gạc sạch che kín miệng vết thương và cố định chắc chắn bằng cuộn băng vải.

Danh mục thuốc thiết yếu

Các loại thuốc cơ bản cần mang theo trong hành trình bao gồm:

• Thuốc giảm đau, hạ sốt chứa hoạt chất Paracetamol (như Efferalgan, Panadol, Tylenol) để xử lý các cơn đau đầu, đau khớp hoặc sốt. Lạm dụng loại thuốc này vượt mức quy định sẽ gây độc tính nặng nề lên gan và thận. Nhiều viên cảm cúm thông thường cũng phối hợp sẵn Acetaminophen, nên anh em phải kiểm tra thành phần kỹ trước khi uống để tránh dùng quá liều.
• Thuốc chống say tàu xe (như Dimenhydrinate, Nautamin, Vomina), nên uống trước khi khởi hành từ 30 phút đến 1 tiếng để đạt hiệu quả tốt nhất.
• Nhóm thuốc tiêu hóa: thuốc trị tiêu chảy (như Loperamide, Smecta hoặc Berberin) và thuốc bù điện giải (Oresol hoặc Hydrite) để chống mất nước khi bị rối loạn tiêu hóa dọc đường.
• Thuốc kháng histamin (như Loratadine, Cetirizine) để chống dị ứng thời tiết, làm dịu vết côn trùng cắn hoặc dị ứng thức ăn khi thay đổi môi trường.
• Thuốc điều trị cá nhân: Người có bệnh nền như huyết áp, tiểu đường, hen suyễn cần chuẩn bị đầy đủ thuốc điều trị theo chỉ định riêng của bác sĩ.

Nếu không chắc chắn về liều lượng cụ thể của bất kỳ loại thuốc nào, hãy luôn tham khảo chỉ định của bác sĩ hoặc đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng đi kèm thuốc.

Bảo quản y tế

Toàn bộ thuốc và dụng cụ y tế cần được bọc kín trong túi chống nước hoặc túi zip chuyên dụng nhằm tránh bị ẩm ướt khi di chuyển dưới trời mưa hay sương mù. Tránh để túi y tế trong cốp xe máy hoặc tiếp xúc với nhiệt độ cao, bởi hơi nóng từ động cơ và ánh nắng gay gắt có thể làm biến chất hoặc làm hỏng thuốc.

Liên lạc và cứu hộ khẩn cấp

Chạy xe vào những vùng rừng núi hoang vu, việc nắm vững cách phát tín hiệu ứng cứu quyết định tốc độ hỗ trợ.

Khi cần gọi cứu hộ xe hoặc y tế, anh em phải thông báo chuẩn xác địa điểm bằng các mốc thực địa. Hãy nêu tên tuyến quốc lộ, số hiệu cột mốc km, biển báo giao thông hoặc các điểm mốc như cây xăng, cây cầu, ngã ba và đường hầm gần nhất. Chỉ rõ hướng chạy của phương tiện cũng giúp đoàn cứu nạn tìm đến nhanh hơn.

MẹoGhi nhớ hoặc chụp ảnh cột mốc km và cây cầu gần nhất để báo vị trí chuẩn cho đội cứu nạn khi mất phương hướng.

Anh em có thể tra cứu lịch sử bệnh án và kết nối y tế thông qua tính năng Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID. Ứng dụng này hiện liên kết với mạng lưới cơ sở khám chữa bệnh khắp cả nước. Ngoài ra, một vài địa phương đã thử nghiệm mô hình Trạm công dân số, hỗ trợ phím SOS gọi khẩn cấp về Công an xã và tra cứu cơ sở y tế gần địa bàn.

Tôn trọng người bản địa

Bà con vùng cao luôn mến khách nếu anh em biết cách mở lời chân tình và đúng mực. Lúc cần tìm kiếm sự giúp đỡ sức khỏe từ người dân địa phương, hãy giữ thái độ khiêm tốn, nhã nhặn và thật thà. Chào hỏi lịch sự, giới thiệu vắn tắt bản thân và bình tĩnh giải thích khó khăn đang gặp phải sẽ tạo dựng niềm tin nhanh chóng.

Anh em cần chú ý tìm hiểu và tôn trọng lề lối, phong tục tập quán của bản làng nơi mình dừng chân. Tránh xa tâm lý trịch thượng hoặc đòi hỏi sự phục vụ như dưới phố thị. Khi nhận được sự chăm sóc từ người dân, hãy cảm ơn chân thành và gửi lại lời tri nhân một cách khéo léo.

Vừa chạy xe đến địa bàn vùng sâu vùng xa, anh em nên chủ động hỏi han bà con hoặc chính quyền sở tại về vị trí trạm y tế gần nhất. Việc nắm trước đường đi đến trạm xá giúp cả đoàn chủ động đối phó nếu có phát sinh rủi ro trên đường đèo.

Kiểm tra trước khi đi

• Xếp đủ gạc vô trùng, cuộn băng vải sạch và vài đôi găng tay y tế dùng một lần vào túi cứu thương.
• Đọc kỹ liều dùng thuốc Paracetamol và rà soát thành phần các viên cảm sốt mang theo nhằm tránh quá liều.
• Cập nhật sẵn thông tin trên ứng dụng VNeID để tra cứu Sổ sức khỏe điện tử khi khẩn cấp.
• Quan sát và ghi nhận tên các trạm y tế xã trên trục đường phượt dự kiến di chuyển.
• Lưu ý cách đọc cột mốc cây số, tên biển báo hoặc cầu cống dọc hành trình chạy xe máy.

Nguồn: OpenStreetMap (ODbL), Wikipedia/Wikivoyage (CC BY-SA), Google Maps.