Sắc đỏ và bố cục thổ cẩm
Tư liệu tại Lâm Bình mô tả nữ phục Pà Thẻn gồm áo, váy, yếm, thắt lưng và khăn đội đầu. Đỏ là màu chủ đạo, phối cùng trắng, đen, vàng; váy xòe có nếp ly, hoa văn hình học như quả trám, tam giác và đường gấp khúc. Tại thôn Thượng Minh, nghề thêu dệt được duy trì cùng việc truyền dạy kỹ năng phối màu, làm sản phẩm mới. Mỗi bộ đồ chứa lựa chọn của người thực hiện. Không nên gán một ý nghĩa cố định cho mọi hình trang trí chỉ vì chúng có dáng tương tự.
Nếp nhà và hạt giống được gìn giữ
Người Pà Thẻn từng sử dụng nhà sàn, nhà nền đất và nhà nửa sàn nửa đất tùy nơi. Những ngôi nhà cột kê vững chãi cũng được ghi nhận, cho thấy không thể lấy một kiểu nhà làm khuôn chung. Một chi tiết đáng chú ý trong tư liệu là cách treo hạt giống trong nhà để dành cho vụ sau. Nó nối không gian ở với công việc trồng trọt. Khi tham quan, hãy nhờ gia đình giải thích vật dụng còn đang dùng, thay vì mặc định mọi đồ cũ đều chỉ còn giá trị trưng bày.
Tiếng hát và sáo trong đời sống
Hồ sơ cộng đồng ghi nhận người Pà Thẻn có sinh hoạt ca hát, thổi sáo và vốn văn nghệ dân gian phong phú. Một số hoạt động âm nhạc được đưa lên sân khấu, song tiết mục giới thiệu văn hóa không thay thế toàn bộ đời sống âm nhạc trong bản. Với du khách, điều đáng tìm hiểu là người hát học từ ai, lời ca được dùng vào dịp nào và cách truyền lại cho lớp trẻ. Một tiếng sáo được ghi nhận trong tư liệu cũng không có nghĩa đó là nhạc cụ chỉ riêng cộng đồng này sở hữu.
Bữa cơm gắn với cây trồng
Cơm tẻ là nền bữa ăn Pà Thẻn trong hồ sơ chính thức; món luộc và món xào là những cách chế biến quen thuộc. Lúa, ngô, rau, đậu, khoai sọ và khoai môn nằm trong danh mục cây trồng được ghi nhận. Những thông tin này giúp nhìn bữa cơm trong quan hệ với công việc canh tác, thay vì tìm một đặc sản độc quyền. Khi được mời dùng bữa, có thể hỏi gia đình nguyên liệu nào tự trồng, món nào thường nấu và món nào dành cho dịp tụ họp; thực đơn cụ thể cần nghe từ chủ nhà.
Đổi công và mạch truyền nghề
Quan hệ xóm giềng có vai trò quan trọng: các gia đình giúp nhau, đổi công lúc thời vụ hoặc khi có việc cần nhiều lao động. Nghề dệt tồn tại bên cạnh đan lát, nghề mộc và sản xuất nông nghiệp. Những nghi lễ trước lúc gieo hạt, lễ cơm mới cho thấy mùa vụ cũng có vị trí trong đời sống tinh thần. Ở Lâm Bình, hoạt động truyền nghề còn tạo ra túi, khăn và phụ kiện phục vụ người mua hiện nay. Lễ nhảy lửa lại thuộc không gian nghi lễ, khác một buổi giới thiệu nghề cho khách.
Bé Bụi