Trang phục trong quá trình tiếp nối và giao lưu
Hồ sơ chính thức lưu ý rằng trang phục cổ truyền Ơ Đu còn ít, còn cách mặc chịu ảnh hưởng của người Thái và quần áo phổ thông trong vùng. Ảnh phụ nữ Ơ Đu do VOV giới thiệu năm 2020 cho thấy áo sẫm, váy có dải hoa văn ở gấu, khăn đội gọn và một số thắt lưng đỏ. Hình ảnh này có thể làm căn cứ cho một bộ minh họa có ghi bối cảnh. Không nên từ đó khẳng định kiểu áo, đường viền hay màu sắc là riêng có của toàn cộng đồng.
Nhà sàn và hai vị trí bếp
Nhà sàn Ơ Đu được tư liệu mô tả với mái lợp nứa hoặc tranh; kiểu nhà và cách dựng đã thay đổi qua thời gian. Trong ghi chép tại Nga My, Nghệ An, VOV giới thiệu ngôi nhà có hai vị trí bếp: phía trước dùng khi có khách và sưởi, phía sau phục vụ nấu ăn thường ngày. Trên giàn bếp còn có các ống và vật liệu tre được hong khô. Đây là mô tả ở một địa bàn cụ thể, không phải sơ đồ áp dụng cho mọi nhà Ơ Đu hiện nay.
Âm nhạc trong không gian chung miền tây Nghệ An
Người Ơ Đu sử dụng nhiều nhạc cụ cũng gặp ở các cộng đồng Thái, Khơ Mú lân cận, gồm sáo, khèn, chiêng và trống. Hồ sơ dân tộc học còn ghi nhận việc thuộc các làn điệu của người láng giềng và kể chuyện về quá khứ. Đặt những thực hành ấy trong quan hệ cùng cư trú giúp hiểu sự chia sẻ vốn âm nhạc của vùng. Khi nghe giới thiệu, nên hỏi tên bài, ngôn ngữ lời ca và người truyền dạy; một nhạc cụ được sử dụng không đồng nghĩa với nguồn gốc độc quyền.
Từ xôi đồ đến cơm gạo tẻ
Tư liệu về người Ơ Đu phân biệt việc dùng xôi đồ trước đây với sự hiện diện của cơm gạo tẻ về sau. Lúa là cây lương thực quan trọng, bên cạnh ngô, sắn, bầu bí, đỗ và ý dĩ trong canh tác. Sự phối hợp nguồn trồng trọt và thức ăn tại chỗ thay đổi theo gia đình, mùa vụ. Khi tìm hiểu mâm cơm, khách có thể hỏi cách đồ nếp, nấu cơm và công dụng của đồ đan đựng thức ăn; những ghi chép lịch sử không phải thực đơn phục vụ khách hôm nay.
Tiếng sấm đầu năm và việc giữ tiếng nói
Lễ đón tiếng sấm trong năm được ghi nhận là một dấu mốc quan trọng của văn hóa Ơ Đu, bên cạnh tết cơm mới và Tết Nguyên đán. Trong nếp tính tuổi trước đây, tiếng sấm còn liên quan đến việc đánh dấu tuổi trẻ nhỏ. Một hướng tìm hiểu khác là ngôn ngữ: VOV năm 2020 ghi nhận việc mở lớp dạy tiếng Ơ Đu cho người trẻ tại Văng Môn. Hai câu chuyện cho thấy cả ký ức lễ tục lẫn nỗ lực truyền dạy cần được nghe qua người trong cộng đồng.
Bé Bụi