HỖ TRỢ THÀNH VIÊN 0367 494 919

Product was successfully added to your shopping cart.
BẢN SẮC VIỆT · Tây Bắc

Dân tộc Mảng

Vùng Nặm Ban, Lai Châu, giữ vị trí nổi bật trong những ghi chép về người Mảng. Tấm vải trắng thêu đỏ của nữ phục, cơi đựng xôi đan tre mây và lời dân ca xoỏng mở ra những lớp văn hóa cụ thể. Bên cạnh truyền thống nương rẫy là các thay đổi về ruộng, nhà ở và cách tổ chức dịp vui, cần được nhìn theo từng bản và thời điểm.

Khám phá Mảng trong không gian 3D

Đơn vị xuất bản: Vietnam Backpackers

Minh họa 3D nguyên bản về văn hóa Mảng, không phải ảnh tư liệu dân tộc học
Minh họa 3D nguyên bản của dự án, không phải ảnh tư liệu dân tộc học. Mô hình mang tính diễn giải, không đại diện cho mọi địa phương, nhóm cộng đồng hay thời kỳ. Xem mô hình và bối cảnh minh họa.

Ngữ hệ / nhóm ngôn ngữ: Nam Á, nhóm Môn–Khmer

Mỗi địa phương và nhóm cộng đồng có cách thực hành riêng. Hồ sơ là điểm khởi đầu tìm hiểu, không đại diện cho mọi cá nhân hay gia đình.

Tấm choàng trắng và đường thêu đỏ

Nữ phục Mảng nổi bật bởi tấm vải thô trắng quấn quanh phần thân, có những đường thêu chỉ đỏ. Tư liệu còn mô tả váy chàm đen với viền đỏ ở gấu, xà cạp và tóc buộc thành chỏm bằng dây có tua. Trong ảnh, áo xanh nằm dưới tấm choàng trắng, tạo các lớp màu dễ phân biệt. Cũng có người mặc theo kiểu Thái hoặc quần áo phổ thông. Vì thế, bộ minh họa nên được hiểu là một cách mặc truyền thống được ghi nhận, không phải diện mạo bắt buộc hằng ngày.

Nhà sàn và những vật dụng mang theo

Nhà sàn là kiểu nhà được hồ sơ về người Mảng ghi nhận, đi cùng nhiều đồ dùng làm từ tre, mây và gỗ. Chiếc gùi có dây qua trán cùng bộ phận tì phía gáy cho thấy một cách vận chuyển vật dụng giữa nhà và nương. Lễ mừng nhà mới được mô tả là dịp cả bản chung vui. Một bài VOV về đám cưới ở Lai Châu còn ghi nhận cô dâu mang đồ vải, kim chỉ và dụng cụ sinh hoạt sang nhà mới, gợi mối liên hệ giữa nhà ở và việc lập gia đình.

Dân ca xoỏng và chuyện kể của người già

Xoỏng là tên làn điệu dân ca được hồ sơ chính thức nhắc đến trong văn hóa Mảng. Bên cạnh lời ca, người già còn kể chuyện về lịch sử cộng đồng và những truyền thuyết được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Bài ghi chép của VOV tại Lai Châu cho thấy hát múa cũng góp mặt ở phần vui của đám cưới. Không gian kể chuyện gia đình và cuộc vui đông người có nhịp điệu khác nhau; muốn hiểu một bài hát, nên nhờ người hát giới thiệu lời, dịp sử dụng và cách đáp lại.

Cơi xôi và sự đa dạng của lương thực

Cơi đựng xôi Mảng được giới thiệu như một đồ đan tròn có nắp và chân đế, dùng trong bữa ăn ở nhà hoặc mang lên nương. Chi tiết hiện vật này ghi lại truyền thống dùng xôi nếp. Phần mô tả bữa ăn trong cùng hồ sơ lại nhắc nhiều tới ngô, sắn và cơm đồ trộn; không nên biến hai cách ghi chép thành một thực đơn duy nhất. Lúa nương, ruộng ở một số nơi và điều kiện từng thời kỳ giúp giải thích sự thay đổi của lương thực trong gia đình.

Mùa gặt, đồ đan và những dịp chung vui

Tết cơm mới và các lễ gắn với gieo trồng, thu hoạch thể hiện vai trò của mùa vụ trong đời sống Mảng. Những sản phẩm đan như gùi, cót và đồ đựng được trao đổi với cư dân xung quanh. Tại Nặm Ban và vùng Nậm Nhùn, bài VOV năm 2018 mô tả đám cưới được chọn vào thời gian sau thu hoạch và đã rút ngắn so với trước. Chi tiết ấy cho thấy phong tục có thể điều chỉnh theo đời sống, trong khi bữa cơm chung và hát múa vẫn tạo dịp gặp gỡ.

Đi đâu để tìm hiểu văn hóa Mảng

Những tỉnh có cộng đồng Mảng sinh sống tập trung, theo địa giới hành chính hiện nay. Đây là gợi ý để lên chuyến đi, không phải ranh giới cư trú.

Tài liệu tham khảo

Nội dung giới thiệu được biên soạn lại từ các tài liệu văn hóa; tên tài liệu và đơn vị xuất bản được ghi nhận dưới đây.

  • Người Mảng — Bộ Dân tộc và Tôn giáo
  • Wedding ceremony of the Mang ethnic group — VOV5 – Đài Tiếng nói Việt Nam

Chưa biết ghé đâu? Kể mình nghe ý tưởng chuyến đi.