Vải chàm và đường viền túi
Nam phục La Chí được mô tả với áo dài năm thân, khuy bên nách phải, khăn cuốn hoặc khăn xếp. Túi vải chàm viền đỏ là vật dụng đi kèm được hồ sơ chính thức lưu ý. Nữ phục có áo dài xẻ giữa, yếm thêu, dây lưng và khăn dài; có nơi mặc quần, một số nơi giữ váy. Vào dịp lễ Tết, cách mặc nhiều lớp áo cũng được ghi nhận. Sự khác biệt ấy nhắc người xem tìm hiểu cách dùng tại từng bản, không lấy một bộ y phục làm chuẩn duy nhất cho cả cộng đồng.
Phần sàn để ở, phần đất làm bếp
Nhà La Chí có kiểu kết hợp phần sàn để ở với phần nền đất dành cho bếp, mái nối nhau trong cùng quần thể. Kho thóc nằm trong phạm vi sinh hoạt gia đình, gắn với việc bảo quản lương thực. Đây là một dạng kiến trúc nửa sàn nửa đất, nên một hình nhà sàn đơn giản chỉ gợi được một phần cấu trúc. Khi được giới thiệu, khách có thể quan sát sự chuyển tiếp giữa chỗ ở, bếp và kho, nhưng cần hỏi trước lối đi và tránh tự đến gần những nơi thờ cúng.
Đàn tính ba dây và lời đối đáp
Trong dịp lễ Tết, trai gái La Chí có hát đối đáp; đàn tính ba dây, đàn môi, trống và chiêng cũng được ghi nhận trong hồ sơ cộng đồng. Tên đàn tính ở đây không có nghĩa mọi cách chơi, bài bản đều giống những truyền thống dùng đàn cùng tên tại nơi khác. Khi nghe giao lưu, lời giới thiệu về người diễn, dịp sử dụng và nội dung bài hát sẽ làm rõ hoàn cảnh địa phương. Du khách nên hỏi phần nào có thể ghi âm, thay vì mặc định tất cả âm nhạc đều dành cho biểu diễn công khai.
Cách nấu cơm tiếp bằng hơi nước
Một cách chuẩn bị cơm được ghi nhận ở người La Chí là nấu gạo trong chảo nước, sau đó chuyển sang chõ để đồ chín bằng hơi. Chi tiết này tạo điểm tìm hiểu cụ thể về bữa ăn, bên cạnh việc trồng cả lúa tẻ và lúa nếp. Tư liệu cũng nhắc da trâu sấy khô và thịt làm chua như những cách chế biến, dành thực phẩm. Chúng cần được giới thiệu theo thực hành của từng gia đình. Khách không nên tự coi các phương thức bảo quản truyền thống là chỉ dẫn chế biến để làm theo.
Ruộng bậc thang và đồ tre gia dụng
Người La Chí khai khẩn ruộng bậc thang, trồng lúa và dành đất cho bông, chàm trong các mô tả truyền thống. Nghề đan tạo cót phơi thóc, bồ chứa, đồ vận chuyển và những đôi hòm tre dành cho đồ dùng cô dâu. Dệt vải, may thêu nối công việc ruộng nương với trang phục gia đình. Những vật dụng ấy là đầu mối để hỏi về vật liệu, công năng và cách truyền nghề. Khi thăm vùng ruộng bậc thang, đi trên đường có sẵn và nhờ người địa phương giới thiệu sẽ giữ được cả cảnh quan lẫn sinh hoạt sản xuất.
Bé Bụi