Áo chàm và chiếc váy ống
Áo truyền thống của phụ nữ Hrê được VOV mô tả là áo năm thân, màu chàm sẫm, tay dài hẹp, cài khuy bên phải; gấu, sống lưng và bờ áo có viền chỉ trắng, đỏ. Váy được khâu thành ống, trong nếp mặc cũ có cách tạo hai tầng. Nam giới có khố, khăn, thêm áo khi dự lễ hoặc đi xa. Tư liệu cũng ghi nhận sự phổ biến của quần áo mua sẵn và váy bằng vải công nghiệp. Khi xem trang phục, đường cài áo và cách mặc váy đáng chú ý không kém màu sắc hay hoa văn.
Nhà sàn bên cánh đồng
Nhà ở truyền thống Hrê là nhà sàn, thường dựng ngang triền đất gần những cánh đồng. Tư liệu mô tả cửa ở hai đầu và một mặt bên, vách nghiêng phần trên ra ngoài, đỉnh hồi có trang trí dạng cặp sừng. Cách bố trí làng và nhà liên hệ với địa hình, dòng sông, suối quanh nơi cư trú. Bên trong, bếp và khu vực nằm tạo những phần sử dụng khác nhau. Đây là nhà gia đình, không nên thay bằng mô hình nhà rông chung cho Tây Nguyên. Một cuộc giới thiệu tại nhà sẽ làm rõ những thay đổi vật liệu và cách ở qua thời gian.
Chiêng ba và những làn điệu dân ca
Bộ chiêng ba chiếc là một nét cụ thể được tư liệu về âm nhạc Hrê ghi nhận, cùng cồng, trống, sáo và các loại đàn tre hoặc bầu cộng hưởng. Phụ nữ còn chơi bộ ống vỗ hai chiếc. VOV giới thiệu Ka-choi và Ka-lêu như những làn điệu dân ca quen thuộc; nguồn khác có cách ghi tên điệu không hoàn toàn giống nhau. Các bài hát, truyện kể và tiếng nhạc gắn với sinh hoạt cũng như lễ hội. Khi nghe biểu diễn, hỏi tên điệu bằng lời người hát sẽ giúp nhận ra cách gọi và cách thực hành tại địa phương.
Cơm tẻ thường ngày, cơm nếp ngày lễ
Cơm gạo tẻ là thức ăn chính trong đời sống Hrê; cơm nếp và bánh gói bằng gạo nếp được nhắc đến trong dịp lễ, tết. Nền ẩm thực ấy liên hệ trực tiếp với việc tận dụng thung lũng và đất ven sông suối để trồng lúa nước, bên cạnh canh tác rẫy ở một bộ phận cư dân. Tư liệu còn ghi nhận chè xanh và rượu cần trong đồ uống. Chúng thuộc không gian giao lưu rộng, không riêng người Hrê. Tìm hiểu sự khác nhau giữa bữa cơm gia đình và bữa ăn ngày lễ sẽ có ý nghĩa hơn việc tìm một món được gán là duy nhất.
Từ nghề dệt đến tri thức đồng ruộng
Nghề dệt Hrê dùng bộ dụng cụ gồm những thanh, que và ống gỗ, tre rời nhau; khi căng sợi mới kết thành hệ thống dệt. Hoa văn hình học được tạo cùng tấm vải, còn trên đồ đan cũng có cách trang trí truyền thống. Gùi mắt dày thích hợp chở thóc gạo, loại mắt thưa dùng cho những vật liệu khác. Cùng với đó, tri thức canh tác lúa nước gồm làm đất, gieo mạ, cấy và thu hoạch. Những công việc này mở ra câu chuyện về kỹ năng và mùa vụ, đồng thời cho thấy di sản hiện diện trong vật dụng thường ngày.
Bé Bụi