Váy ống và những sọc màu trên nền chàm
Một kiểu mặc được VOV mô tả ở phụ nữ Gié Triêng là váy ống dài kéo cao sát nách, có sọc hoa văn đỏ ở đầu váy, giữa thân và gấu trên nền chàm. Tư liệu chính thức đồng thời ghi nhận nơi phụ nữ mặc áo với váy quấn, nên kiểu váy che thân trên không phải khuôn mẫu duy nhất. Trang sức có vòng kim loại và chuỗi cườm. Nam giới có khố, tấm choàng khi lạnh hoặc trong dịp lễ. Với khách xem dệt, cách ghép vải khổ hẹp và bố trí dải trang trí là những chi tiết đáng hỏi nghệ nhân.
Nhà dài nhiều bếp, làng có nhiều dạng
Nhà sàn dài gồm nhiều bếp là một dạng kiến trúc truyền thống Gié Triêng, đặc biệt được ghi nhận ở người Gié và Bnoong. Mỗi bếp gắn với một đơn vị gia đình trong không gian cư trú chung. Về sau xuất hiện cả nhà trệt và những nhà nhỏ hơn. Tư liệu nêu nhiều nơi có nhà công cộng nhưng riêng nhóm Bnoong không theo mô hình ấy. Ở một số vùng, nhà bố trí thành vòng quanh khoảng trống giữa làng. Sự đa dạng này giúp phân biệt nhà gia đình, mặt bằng làng và công trình cộng đồng khi quan sát hoặc xem mô hình.
Dàn chiêng thay đổi theo địa phương
Cồng chiêng giữ vị trí quan trọng trong âm nhạc Gié Triêng, nhưng số lượng nhạc cụ của một dàn không cố định cho mọi nơi. Tư liệu ghi các cấu hình có ba cồng đi cùng bảy hoặc chín chiêng, cùng những dàn sáu hay bốn chiêng. Có khi tiếng chiêng phối hợp với trống và ống nứa. Tre nứa còn dùng để thổi, vỗ hoặc gõ, bên cạnh đàn sáo và dân ca. Đây là một phần mạng lưới âm nhạc rộng của vùng Trường Sơn–Tây Nguyên; điều đáng tìm hiểu là cách hòa tấu và tên bài trong từng cuộc gặp cụ thể.
Bữa cơm và cá chua ở Lao Đu
Lúa gạo, ngô và các loại củ tạo nền lương thực của người Gié Triêng; canh cùng món cá, thịt nướng được ghi nhận trong bữa ăn. Bài VOV về thôn Lao Đu, vùng Phước Sơn, Quảng Nam, giới thiệu cá chua gắn với tiếp khách, biếu tặng và ngày lễ. Bài viết phân biệt cách dùng bắp tại làng này với nguyên liệu gạo ở những nơi khác. Đó là dẫn chứng về biến thể địa phương, không phải công thức chung hay món chỉ một cộng đồng có. Chuyến thăm ẩm thực nên để người làm giới thiệu nguyên liệu và hoàn cảnh dùng món.
Đồ đan, vải dệt và nhịp mùa vụ
Đồ đan và vải dệt góp mặt trong sinh hoạt cũng như trao đổi quà của người Gié Triêng. Tư liệu mô tả gùi đan dày để chứa lúa, gùi mắt thưa, loại có hoa văn nan nhuộm và loại dành cho những công việc khác nhau. Nông lịch gắn với tuần trăng và các chặng canh tác lúa, từ gieo trỉa đến đưa lúa vào kho. Các nhóm có tên tự gọi và tập quán riêng, vì vậy câu chuyện của một nghệ nhân nên được gắn với làng của họ. Hỏi công dụng từng chiếc gùi sẽ thấy quan hệ giữa kỹ thuật đan và đời sống.
Bé Bụi