Áo dài đáp vải và bộ mặc nam nền chàm
Nữ phục Cơ Lao trong hồ sơ truyền thống có áo dài quá gối, trang trí vải đáp ở hò, ngực và tay. Một số nhóm từng mặc thêm áo ngoài ngắn tay để lộ phần trang trí của lớp áo bên trong. Tư liệu gần hơn cũng ghi nhận quần, khăn, dây lưng và xà cạp, cho thấy cách mặc thay đổi theo nơi. Nam phục có áo chàm hoặc đen, cổ đứng, mở trước, khuy vải cùng quần ống rộng và mũ. Hình minh họa chọn bộ nam nền sẫm, không gom mọi kiểu nữ phục thành một mẫu.
Nhà trình tường và những vật liệu mái
Nhà ở Cơ Lao được mô tả phổ biến theo bố cục ba gian hai chái. Nhóm Đỏ có nhà trình tường, còn các nguồn ghi nhận mái lợp gianh, ngói máng hoặc những đoạn vầu, nứa bổ đôi xếp úp ngửa. Mỗi vật liệu gợi một cách làm nhà và điều kiện sử dụng riêng, không phải các lớp bắt buộc của cùng công trình. Ở vùng núi đất còn có cách dẫn nước bằng máng về gần nhà. Khi thăm, nên hỏi gia chủ những phần đã sửa đổi và xin phép trước khi đi vào các gian bên trong.
Giọng kể và ký ức truyền miệng
Tư liệu nghệ thuật Cơ Lao được đối chiếu ở đây nhấn mạnh chuyện kể truyền cho con cháu: ký ức chuyển cư, sự tích chiếc váy cổ truyền và chuyện cưới xin trước kia. Những nội dung ấy cho phép bắt đầu từ nghệ thuật truyền miệng, nhưng chưa đủ để giới thiệu một bộ nhạc cụ hay làn điệu chung. Khách có thể hỏi người kể về tên chuyện và ngôn ngữ được dùng, rồi lắng nghe bản kể của gia đình. Lựa chọn giọng người trong phần minh họa vì vậy gợi việc kể chuyện, không khẳng định một tiết mục hát đã được xác minh.
Bữa ngô và bữa gạo theo vùng canh tác
Ở vùng núi đá, tư liệu Cơ Lao ghi nhận ngô đồ thành mèn mén; ở vùng núi đất và ruộng nước, cơm gạo có vai trò quan trọng hơn. Đậu, rau cùng sản phẩm chăn nuôi bổ sung cho nguồn lương thực của gia đình. Hồ sơ còn nhắc đến bát, thìa và muôi gỗ trong sinh hoạt ăn uống truyền thống. Những chi tiết này cho thấy bữa ăn cần đặt cạnh địa hình và cây trồng, thay vì tìm một món duy nhất. Minh họa chọn bữa cơm vùng núi đất; thực đơn khi ghé thăm nên trao đổi trực tiếp.
Hai môi trường canh tác và nghề đồ gỗ
Những bản Cơ Lao ở Đồng Văn, Mèo Vạc được tư liệu mô tả với nương định canh, gieo ngô vào hốc đá; vùng Hoàng Su Phì có ruộng nước và nương núi đất. Kinh nghiệm dùng phân chuồng, phân tro là một phần tri thức chăm cây được ghi nhận. Nghề mộc làm bàn, hòm và đồ đựng, còn đan lát cung cấp nong, bồ, phên, cót. Những công việc ấy thích hợp để tìm hiểu qua một dụng cụ đang sử dụng. Cách nói và thực hành cũng khác giữa các nhóm, nên cần hỏi tại chính bản đến thăm.
Bé Bụi