Áo cộc tay, váy quấn và vải trao đổi
Nữ phục Co theo nếp truyền thống gồm váy quấn và áo cộc tay; khi lạnh có thêm tấm vải choàng. Tư liệu cũng ghi nhận việc mua vải, đồ mặc từ người Xơ Đăng và người Việt, cùng sự phổ biến của quần áo may sẵn. Ảnh VOV về dịp Ngã rạ cho thấy một bộ nữ phục nền tối, nhiều dải ngang đỏ vàng và khăn đỏ. Bộ mặc trong dịp vui ấy không đại diện cho mọi người Co; nguồn vải, tuổi người mặc và hoàn cảnh sử dụng cần được giới thiệu cùng trang phục.
Từ nhà sàn dài đến nhà riêng
Nhà sàn dài Co trong tư liệu có cửa ở hai đầu hồi và ba phần chạy dọc: lối đi giữa, một bên chia chỗ ở cho từng gia đình, bên còn lại dành cho sinh hoạt chung. Cách tổ chức này kết nối việc tiếp khách, đan lát và cuộc vui với các không gian riêng. Hồ sơ cũng ghi nhận xu hướng gia đình tách ra làm nhà trệt, sử dụng tôn, ngói hoặc xây gạch. Bởi vậy, mô hình nhà dài cần mang nhãn kiến trúc truyền thống, không mô tả như kiểu nhà phổ biến hiện nay.
Chiêng, trống và những làn dân ca
Trong hồ sơ về người Co, bộ chiêng ba chiếc là một cấu hình được nhắc đến, bên cạnh trống và đàn nhị. Trống nhỏ hòa nhịp với chiêng được giới thiệu qua một hiện vật tư liệu. Các làn dân ca Xru, còn được ghi là Klu, và Agiới mở ra lớp di sản bằng lời hát. Chiêng và nhạc cụ kéo cũng được sử dụng ở nhiều cộng đồng khác; điều đáng tìm hiểu là bài bản, cách phối hợp và dịp diễn của từng nhóm nghệ nhân, thay vì xem nhạc cụ là dấu hiệu nhận diện riêng.
Bữa cơm và bánh trong dịp Ngã rạ
Bữa ăn thường ngày của người Co được mô tả với cơm gạo tẻ, muối ớt, rau và thịt cá theo nguồn thực phẩm gia đình. Bài VOV năm 2021 về Ngã rạ ghi nhận việc xay gạo làm bánh, chuẩn bị đồ đựng bằng tre và mời họ hàng, láng giềng cùng ăn sau phần lễ. Hai bối cảnh cho thấy cần phân biệt cơm thường ngày với mâm dịp vui. Tư liệu không xác định mọi loại bánh đều có tên hay công thức riêng cho người Co; cách làm cần được hỏi tại nơi giới thiệu.
Quế, nghề đan và dịp nghỉ sau mùa lúa
Cây quế giữ vị trí đáng chú ý trong sinh kế Co ở những ghi chép về Trà Bồng và vùng lân cận, bên cạnh lúa rẫy và các sản phẩm đan lát. Ngã rạ được VOV giới thiệu là dịp chung vui sau thu hoạch, khi các gia đình chuẩn bị, thăm hỏi và cùng ăn. Bài viết cũng nhấn mạnh những thay đổi của lễ tục và nhu cầu giữ không gian văn hóa. Khi ghé thăm, nên tìm hiểu qua người trồng quế, người đan và nghệ nhân để thấy cả mùa vụ lẫn việc tiếp nối kỹ năng.
Bé Bụi