Váy tấm trong không gian giới thiệu di sản
Tư liệu về trang phục Chơ Ro ghi váy tấm, áo cánh ngắn và tấm chăn khoác khi lạnh; hiện nay quần áo cùng kiểu với cư dân lân cận đã phổ biến. Trang sức có chuỗi cườm nhiều màu và vòng kim loại. Ảnh Nhân Dân tại khu nhà Chơ Ro của Làng Văn hóa–Du lịch cho thấy áo váy nền đỏ nâu sẫm, những đường sọc trắng và đen. Đó là một mẫu giới thiệu di sản có bối cảnh cụ thể. Không thể dùng bộ đồ hoặc chiếc gùi để suy đoán danh tính của người gặp trên đường.
Từ nhà sàn cao đến nhà đất
Nhà Chơ Ro trước kia là nhà sàn cao, cửa mở ở đầu hồi. Nguồn chính thức ghi nhận về sau nhà đất phổ biến hơn, tiếp thu kết cấu vì kèo và vật liệu như tường xây, mái ngói trong giao lưu với cư dân Nam Bộ. Một nét còn được mô tả là sạp nằm chiếm khoảng nửa bề ngang, chạy dọc phần nội thất. Nhà sàn tại điểm giới thiệu văn hóa vì vậy cần được đọc như minh họa truyền thống cư trú, không phải mọi nhà hiện nay đều như thế. Kiến trúc gia đình cũng cần phân biệt với nhà sinh hoạt cộng đồng.
Bộ chiêng và âm thanh ngày Sayangva
Bộ chiêng đồng bảy chiếc, gồm bốn nhỏ và ba lớn, là một cấu hình được nguồn chính thức ghi nhận trong văn nghệ Chơ Ro. Tư liệu còn nhắc đàn ống tre, sáo dọc ở một số vùng và hát đối đáp trong dịp hội. Bài VOV về Sayangva tại Phú Lý mô tả tiếng cồng chiêng khi đón đoàn rước lúa và phần hội có nhạc, múa quanh cây nêu. Những chi tiết ấy thuộc không gian ngày lễ cụ thể. Cồng chiêng không chỉ có ở Chơ Ro; cần nghe cách cộng đồng sử dụng và giải thích vai trò từng phần âm thanh.
Bánh nếp trong ngày tạ ơn lúa
Cơm gạo tẻ là thức ăn chính trong tư liệu Chơ Ro, còn ngày lễ Thần Lúa có bánh tét, bánh ống và bánh giầy trộn vừng để ăn mừng, tiếp khách. VOV ghi tại Phú Lý việc giã bánh dày và chuẩn bị cơm lam, rau cho lễ Sayangva. Các tên bánh và món cơm ấy cũng xuất hiện ở những cộng đồng khác; ý nghĩa ở đây nằm trong dịp dùng và cách người địa phương chuẩn bị. Khi tham dự bữa ăn giới thiệu văn hóa, nên hỏi phần nào là lễ vật và phần nào được mời khách thưởng thức.
Sayangva và cuộc gặp của làng
Sayangva là lễ tạ ơn Thần Lúa, thể hiện mong ước mùa màng tốt tươi và cuộc sống đủ đầy. Tại Phú Lý trong bài VOV, cây nêu dựng giữa sân nhà cộng đồng, lễ vật có bông lúa và bánh; sau nghi thức là phần hội cùng âm nhạc, múa. Lịch và cách tổ chức cần hỏi nơi chủ lễ, không nên suy từ một bài báo thành lịch cố định cho mọi làng. Ngoài ngày hội, nghề đan tre mây làm gùi và đồ gia dụng cho thấy một mạch di sản khác, gắn với lao động và việc trao truyền kỹ năng.
Bé Bụi